Máy dịch http://www.tranonet.com





Bản dịch hoàn hảo

Trên các diễn đàn, tranh luận về chất lượng một bản dịch rất sôi nổi. Các trích dẫn chứng tỏ 1 số bản dịch là thảm họa được ra, các giải pháp được đưa ra, các yêu cầu đối với dịch giả và quá trình xuất bản được đặt ra. Tác giả của bài viết không phải là một dịch giả và cũng không phải là một nhà ngôn ngữ học. Dân gian vẫn nói "cờ ngoài bài trong", biết đâu những đóng góp của tôi có thể tạo ra một bản dịch hoàn hảo.

Cách nhìn của tôi trong vấn đề này thiên về kỹ thuật, các công cụ để ta có thể một bản dịch hoàn hảo.Trước tiên chúng ta phải định nghĩa thế nào là một bản dịch hoàn hảo. Đúng là không thể chấp nhận được các câu dịch kiểu "bố mất vì ung thư tử cung" trong bản dịch Hạt cơ bản, "con ong dùng vòi để với lấy một quả chuối đặt bên ngoài lồng" ...Tuy nhiên nếu chỉ có 1 câu dịch sai trong 30.000 câu dịch đúng thì đó có phải là bản dịch hoàn?!. Theo tôi, một bản dịch hoàn hảo là bản dịch làm cho các đối tượng tiếp xúc với bản dịch đó hài lòng.

Người dịch phải cảm thấy hài lòng với sản phẩm của mình.

Người đọc cảm thấy thỏa mãn với bản dịch. Nếu "thượng đế" cho là hoàn hảo thì đó là bản dịch hoàn hảo.

Tác giả nhận ra tác phẩm của mình khi đọc bản dịch đó.(khi được thuật lại bản dịch hoặc ... )

Đánh giá khả năng để có một bản dịch hoàn hảo.(phần này nghĩ trong óc không nói ra...hi..).
Với người dịch : Tại thời điểm dịch, đó là bản dịch ưng ý nhất.
Với người đọc : Họ nằm ở vị trí trung tâm và là lực lượng chính đánh giá chất lượng bản dịch. Những người đọc dễ tính thì không có vấn đề. Với người đọc có ý kiến thì hãy cho họ cơ hội để trở thành một người dịch (cho họ thoải mái sửa phần không ưng).
Với tác giả : Nếu họ biết tiếng bản địa thì việc gì họ phải nhờ tới máy dịch (người dịch)...Vấn đề này không quan trọng, đưa nguyên bản gốc cho tác giả đọc.

Nhưng lập luận trên nghe có vẻ rất buồn cười? Bạn sẽ có câu trả lời khi đọc đến cuối bài viết. Chúng ta tiếp tục chỉ trích các dịch giả, hay quá trình xuất bản...Theo quan điểm của tôi, công cụ chữ viết có những khiếm khuyết nên không thể có một bản dịch hoàn hảo. Ví dụ với từ "trái khóm-trái thơm" tiếng thường dùng trong miền Nam và "quả dứa" tiếng thường dùng ở miền Bắc, với dịch giả sẽ phải chọn một từ mà dịch giả ưng ý, còn với người đọc thì rõ ràng nếu là người miền bắc sẽ không hài lòng với từ "trái khóm-trái thơm" và người miền nam sẽ không hài lòng nếu dùng từ "quả dứa". Có nhiều người còn không hiểu nổi tiếng của người miền khác. Chúng ta thường nói "giấy trắng mực đen" để chứng minh sự chính xác của chữ viết- tính duy nhất của chữ viết. Xét về mặt ngôn ngữ thì không sai nhưng chắc chắn sẽ không làm hài lòng được tất cả các độc giả. Nếu có công cụ giúp cho việc hiện chữ có thể thay đổi theo yêu cầu của người đọc thì chắc chắn sẽ hài lòng người đọc. Đây chính là công cụ cho phép người đọc tham gia vào quá trình dịch.

Tranonet đã đăng ký bằng sáng chế về phương pháp lưu trữ dữ liệu ngôn ngữ đa năng. Nó giúp cho những người sử dụng tiếng địa phương có thể lựa chọn cách thể hiện chữ viết theo yêu cầu của mình. Xem thêm thông tin tại đây. Cách lưu trữ dữ liệu này giúp cho dịch giả có thể dễ dàng hơn trong việc dịch. Tranonet mong muốn được hợp tác để sớm đưa sáng chế này vào cuộc sống.